شهر لاهیجان حکومت کردند. شاه عباس اول نیز پس از شکست ” خان احمد ” وارد لاهیجان شد. پس از سقوط حکمرانان کیانی، حاکمان صفوی در این شهر حکومت کردند. از حوادث ناگوار و مهم در تاریخ لاهیجان، طاعون سال 703 هجری قمری، آتش سوزی سال 850 هجری قمری و اشغال آن توسط روسها در سال 1725 میلادی است. در سال 1230 هجری قمری نیز لاهیجان دچار زلزله شد و در سال 1246 هجری قمری بار دیگر طاعون در آن کشتار کرد. لاهیجان یکی از مراکز اصلی جنبش جنگلی ها بود. در حال حاضر لاهیجان یکی از شهرهای زیبای استان گیلان با جاذبه های فراوان گردشگری است. (زنده دل و دستیاران، ص 32)
ماسال از آبادی های پر قدمت گیلان بوده و از دو بخش “ماس” و “ال” تشکیل شده است؛ ماس (ماز) در فرهنگ های ایرانی به معنای بزرگ، کوه، مانع و سد و ال به معنای بلند آمده است. بنابراین ماسال را می‎توان کوه بلند، کوه وار، کوه بزرگ و بلند معنا کرد.
شهر و ناحیه ماسال در قرون نخستین اسلامی جزء ناحیه تجریم که از نواحی بزرگ پاره باختری گیلان به شمار می آمد، بود. در قرون بعد که ناحیه گسکر آوازه ای یافت، ماسال در قلمرو فرمانروایی گسکر قرار گرفت و به وسیله امیرانی که از سوی حکومت گسکر گماشته می شدند اداره می گردید. در سده های اخیر ماسال جزء ناحیه تالش قرار گرفت و اداره آن به دست خانهای تالش افتاد. (کشوردوست، 1385ص284)
ماسال سابقا منطقه ای از گسکر بود. مقارن حکومت قاجاریه طبقه حاکم ماسال از خانواده ای بود که در ” وشمه سرا” اقامت داشتند و بازماندگان آنها عبارتند از : کربلائی اسد بیگ، حسینقلی بیگ و داداش بیگ. سپس در دورهء قاجار مرکز حکومت ماسال را ” درخانه” که در یک کیلومتری شرق بازار ماسال در مرز لوحه سرا و وردم است معرفی کردند که به خاطر اقامت خان در آن به ” خان محله ” معروف بود. ساکنین ماسال از نژاد طالش می باشند که کم کم با مردم خلخال مخلوط شده اند. همچنین رابینو در کتاب فرمانروایان گیلان درباره اوضاع سیاسی و حکومتی ماسال در دوره قاجاریه نقل می کند: ” نزدیک به آغاز سلطنت آقا محمد خان، محمد ولی خان نامی از طایفه اشمد از اهالی خلخال، حکمران ماسال بود. پس از مرگ وی حاجی محمد خان، پسر محمد ولی جانشین پدر شد. او برای آبادانی ناحیه خود تلاش بسیار کرد”.
در دوره انقلاب مشروطه ماسال همانند سایر نواحی تالش از سوی ماموران آقا بالا خان سردار افخم، گماشتهء محمدعلی شاه در گیلان سرکوب شد. در دوره جنبش جنگل، ماسال به یکی از کانون های مبارزه جنگلی ها تبدیل گشت و در سرتاسر عمر جنبش جنگل رویدادهای بی شماری را تجربه کرد. (کشوردوست، 1385، ص286)
ویژگیهای جمعیتی
جمعیت کل شهرستان لاهیجان بر اساس آمار سال 1390، 168829 نفر است و تعداد خانوار شهرستان55190 می باشد. جمعیت سال 1390 نسبت به دورهء آماری سال 1385 افزایش یافته است.
جمعیت شهر لاهیجان طبق آخرین دوره سرشماری 1385، 71871 نفر برآورد شده بود.
متوسط رشد سالانه جمعیت این شهرستان در فاصله سالهای1375-1365 برابر 88/0 درصد بوده است و از این نظر در سالهای مذکور در رتبه چهارم استان قرار داشته است. (انسان دوست، 1377، ص 19)
جمعیت مناطق شهری از 2/28 درصد در سال 1365 به رقم 2/32 درصد در سال 1375 رسیده است که شاهد افزایش جمعیت مناطق شهری و نیز کاهش جمعیت مناطق روستایی از 8/71 درصد در سال 1365 به 8/65 درصد در سال 1375 بوده ایم.
در سال 1385، شاهد افزایش جمعیت شهرستان ماسال در حدود 3/7 درصد، در مقایسه با سال 1365 و نیز کاهش جمعیت این شهرستان در حدود 7/1- درصد نسبت به سال 1375 بوده ایم.
جمعیت شهرستان ماسال در آخرین سرشماری که در سال 1390 انجام شده 52496 نفر بوده که از این میزان، 19182نفر شهرنشین و 33314 نفر افراد ساکن در روستا می باشند.
ترکیب جنسی و سنی جمعیت
در سال 1390 از کل جمعیت شهرستان تعداد 84091 نفر مرد و 84738 نفر را جمعیت زنان تشکیل می‎دهند؛ به عبارتی80/49 درصد مرد و 20/50 درصد زن بوده اند. به عبارت دیگر در برابر هر 100نفر زن، 2/99 نفر مرد در این شهرستان زندگی می کنند.
از 71871 نفر جمعیت شهر لاهیجان در سال 1385، 35725 نفر مرد و 36146 نفر زن بوده اند؛ به عبارتی 70/49 درصد مرد و 30/50 درصد زن بوده اند.
بررسی وضعیت پروه های عمده سنی این شهرستان در سال 1390 نشان می دهد که از کل جمعیت این شهرستان 72/16 درصد گروه سنی کمتر از 15 سال، 73/72 درصد در گروه سنی 64-15 سال و مابقی در گروه سنی بالاتر از 64 سال قرار داشته اند که مشخص می شود این شهرستان از جمعیت جوانی برخوردار می باشد.
در بحث ساختاری منطقه مورد مطالعه مشاهده می شود که جمعیت گروه سنی 14-0 سال تحت تاثیر سیاست تنظیم خانواده از سال 1368 به بعد از کاهش نسبی برخوردار است. افزایش میانسالان بیشتر تحت تاثیر نرخ رشد بالای جمعیت سال 65-55 بوده که تاثیر خود را بر روی تعداد جمعیت میانسال در سال 1390 نشان داده است. پائین بودن نسبت جنسی نشانگر افزایش تعداد زنان نسبت به مردان می باشد. این مسئله شدیدا تحت تاثیر روند فزاینده مهاجرت مردان جویای کار به خارج از روستاها و به مرکز شهرستان و مرکز استان می باشد.
بر اساس آمار بدست آمده از مرکز آمار ایران، شاهد کاهش جمعیت در گروه سنی 14-0 سال از سال 1385 نسبت به سال 1390 هستیم بطوریکه از 5/24 درصد به 45/21درصد رسیده است. ولی شاهد افزایش جمعیت در گروه سنی 64-15 سال هستیم بطوریکه درصد جمعیت این شهرستان در گروه سنی مزبور از4/68 درصد در سال 1385 به 42/71 درصد در سال 1390 رسیده است، ولی در گروه سنی 65 ساله و بیشتر تغییری مشاهده نمی شود.
به لحاظ توزیع جنسی جمعیت در سال 1375، 49 درصد را مردان و 51 درسد را زنان تشکیل می دهند. این درصد در سال 1385، 9/48 درصد را مردان و 1/51 درصد را زنان تشکیل می دهند که تفاوت محسوسی بین سالهای مذکور وجود ندارد، ولی شاهد درصد بیشتر زنان نسبت به مردان در شهرستان ماسال هستیم.
وضعیت سواد
از کل جمعیت باسواد روستایی شهرستان لاهیجان 5/64 درصد در بخش مرکزی و 5/35 درصد در بخش رودبنه ساکن هستند.
درسال 1385 از کل دانش آموزان شهرستان لاهیجان7803 نفر در روستاها مشغول به تحصیل می باشند، 55/82 درصد در مقطع ابتدایی، 17/36 درصد در مقطع راهنمایی و 28/1 در مقطع متوسطه تحصیل می‎کنند. (اداره اموزش و پرورش شهرستان لاهیجان-1385)
اطلاعات بدست آمده از سرشماری سال 1390نشان می دهد که از کل جمعیت بالای 6 سال شهرستان لاهیجان 134034 نفر(42/84درصد) باسواد و 24725 نفر(58/15 درصد) بی سواد هستند. (مرکز آمار ایران، سرشماری نفوس و مسکن1390)
بر اساس نتایج سرشماری مرکزآمار ایران در سال 1385 از کل جمعیت 6 سال و بالاتر از 6 سال شهرستان ماسال، 3/74 درصد باسواد بوده اند که این نرخ در مناطق شهری 8/85درصد و در مناطق روستایی 6/69 درصد می باشد که شاهد بالا بودن میزان سواد در مناطق شهری نسبت به مناطق روستایی هستیم. در سال 1375 نرخ باسوادی در شهرستان ماسال 71 درصد بوده است که با توجه به 3/74 درصد در سال 1385 شاهد افزایش سطح سواد در شهرستان مذکور چه در مناطق شهری و روستایی می باشیم.
اما بر اساس آخرین سرشماری که در سال 1390 انجام شده نرخ باسوادی در شهرستان ماسال 92/75 درصد بوده که نسبت به سال 1385 شاهد افزایش تعداد افراد باسواد می باشیم. (مرکز آمار ایران، سرشماری نفوس و مسکن1390)
3-10. ویژگیهای اقتصادی
بر اساس آمار سال 1385 جمعیت فعال 10ساله و بالاتر لاهیجان 61588 نفر می باشد و 7147 نفر را جمعیت بیکار شهرستان تشکیل می دهد و نیروی شاغل شهرستان لاهیجان 54441 نفر می باشد.
شهر ماسال در ابتدای شکل گیری خود بازار شهر بوده و بطوریکه آن را شنبه بازار نیز می گفته اند و مرکز خان نشین محلی بود. در سالهای 1355-1345 فعالیت اقتصادی غالب آن خرید و فروش و مبادله پایاپای کالا با روستاهای حوزه نفوذ و سایر روستاها بود. پس از تبدیل بخش ماسال و شاندرمن به شهرستان در سال 1376 و تبدیل شهر ماسال به مرکزیت اداری-سیاسی شهرستان، کارکرد و عملکرد های اقتصادی در شهر متحول و متنوع گردید.
شهر ماسال با توجه به قابلیت ها و مزیت هایی همچون خاک حاصلخیز با قابلیت آبیاری دارا بودن شرایط آب و هوایی و اقلیمی مناسب برای کشت و تولید انواع محصولات عمده مانند برنج و حبوبات و میوه های نیمه گرمسیری مانند مرکبات و کیوی میوه های خشک مانند گردو و فندق قارچ صدفی و تکمه ای و… وجود کانال آب و رودخانه های دائمی و فصلی و پر بودن آب زیرزمینی قابلیت و استعدادی مناسب در بخش زراعت و باغبانی دارد و از زمین های کشاورزی مرغوبی بهره مند است. از سال 1355 به بعد کشاورزی که غالبا به شکل کشت برنج بود در شهر ماسال انجام می گرفت در سال 1355، 5/42 درصد شاغلین در بخش کشاورزی مشغول بودند. (مرکز آمار ایران، سرشماری نفوس و مسکن1390)
بررسی بخش های مختلف اقتصادی
ویژگیهای اقتصادی:
این شهرستان در مجموع بیش از 3/13 درصد اراضی کشاورزی و 2/16 درصد کارگاهها فعال استان را دارا می باشد. از نظر موقعیت این شهر مهمترین و بزرگترین شهر در قسمت شرقی استان گیلان می باشد که باید در کنار شهر رشت، نواحی شرقی استان را از خدمات شهری و بازرگانی تحت پوشش داشته باشد.
کشاورزی
زراعت مهمترین منبع اقتصادی شهرستان لاهیجان و خاصه این شهر می باشد. سطح اراضی زیر کشت این شهرستان در مجموع 2550000 متر مربع و اراضی بایر 2162900متر مربع می باشد. اراضی آبی کلا زیرکشت برنج قرار دارد.
شهرستان لاهیجان از لحاظ سطح زیرکشت برنج در استان مقام چهارم و چای مقام دوم را دارا می باشد. (مهندسین مشاور بعد تکنیک)
با توجه به ویژگیهای طبیعی شهر ماسال، به دلیل شرایط اقلیمی وخاک مساعد زمینهای کشاورزی قابل توجه در این شهر باعث رونق کشاورزی در بخش جلگه ای می شود. طبق آمار سال 1382 مساحت اراضی کشاورزی شهرستان ماسال برابر با 5731 هکتار شامل 5272 هکتار اراضی زراعی، 459 هکتار اراضی باغی و سهم هر یک از دو گروه اراضی مذکور در کل اراضی کشاورزی شهرستان به ترتیب 92 درصد و 8 درصد بوده است. شایان ذکر است که باغات و فضای باز داخل محدوده شهری 1149745 متر مربع و 1150000متر مربع اراضی زیر کشت برنج سطح شهر را شامل می شود. مهمترین محصول زراعی شهرستان ماسال، برنج بوده که در سال 1382 میزان 33875 تن شلتوک برنج در سطح 7 هزار هکتار شالیزارهای شهرستان ماسال با متوسط عملکرد در واحد سطح 8/4 تن در هکتار تولید شده است.
در سال 1382، مساحت اراضی جنگلی شهرستان ماسال برابر با 52313 هکتار و مساحت اراضی مرتعی نیز برابر با 15407 هکتار بوده است(سند توسعه شهرستان ماسال، 1384، ص 22). شایان ذکر است که سهم بخش کشاورزی در اقتصاد شهر ماسال 33/34 درصد و تعداد ان به 1435 نفر در سال 1375 می رسد. (سازمان مسکن و شهرسازی استان گیلان، 1385، شهرداری ماسال).
صنعت:
2/16 درصد کل کارگاههای صنعتی استان گیلان(41کارگاه) در این شهرستان واقع گردیده است.
قریب 5/95 درصد کارگاهای صنعتی شهرستان لاهیجان(39کارگاه) در شهر لاهیجان مستقر گردیده اند. (مهندسین مشاور بعد تکنیک)
صنایع فعال در شهر لاهیجان در بخشهای مواد غذایی، نساجی، پوشاک و چرم، صنایع چوب و محصولات چوبی و محصولات کانی غیر فلزی فعالیت دارند. 95 درصد صنایع مواد غذایی به کارخانه های چایسازی اختصاص دارد و درصد باقیماندهدر تولید کلوچه فعالیت دارند.
بخش شمالی شهر لاهیجان زمینی به مساحت 40 هکتار برای راه اندازی شهرک صنعتی اختصاص داده شده است.
با توجه به اینکه توسعه صنعت در شهر ماسال و بطور کلی در شهرستان ماسال در رتبه های آخر استان قرار دارد لذا ضرورت

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

background