پایان نامه ها

منبع پایان نامه ارشد با موضوع جوادی آملی، مجمع البیان، نهج البلاغه، پیامبر(ص)

كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ دِيارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ ما ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَ قَذَفَ في‏ قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْديهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنينَ فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ ونیز ر.ک: طبری، جامع البیان، ج 28، ص 20
154. ر.ک: حشر:11: أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ نافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوانِهِمُ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَ لا نُطيعُ فيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَ إِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُون.
155. بلخى، تفسير مقاتل، ج1، ص131
156. ر.ک: بقره:109 : وَدَّ كَثيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ.
157. فخررازی، مفاتیح الغیب، ج 3، ص 145
158. طبری، جامع البیان، ج1، ص 389؛ فخررازی، مفاتیح الغیب، ج 29، ص501؛ طبرسی، مجمع البیان، ج1، ص354
159. طباطبایی، المیزان، ج،3، ص364
160. وَدَّتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَ ما يُضِلُّونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُون.
161. طباطبایی، المیزان، ج 3، ص 254
162. آل عمران: 70 و 71 : ا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ *يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ.
163. ر.ک: آل عمران: 72: وَ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذي أُنْزِلَ عَلَى الَّذينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَ اكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ؛ طباطبایی، المیزان، ج 3، ص 256- 257
164. طبری، جامع البیان، ج 3، ص227
165. ر.ک: آل عمران 75: وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدينارٍ لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلاَّ ما دُمْتَ عَلَيْهِ قائِماً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَيْسَ عَلَيْنا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبيلٌ وَ يَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُون؛ قرشى، سيد على اكبر، تفسير احسن الحديث، چاپ سوم، تهران، بنياد بعثت، 1377 ش، ج 2، ص 116
166. علاوه بر آیات مورد اشاره نک: آل عمران: 98: «قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ شَهيدٌ عَلى‏ ما تَعْمَلُونَ» و «قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَ أَنْتُمْ شُهَداءُ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ» آل عمران:99
167 . إِنِّي لَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي مُؤْمِناً وَ لَا مُشْرِكاً أَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَمْنَعُهُ اللَّهُ بِإِيمَانِهِ وَ أَمَّا الْمُشْرِكُ‏ فَيَقْمَعُهُ اللَّهُ بِشِرْكِهِ وَ لَكِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ كُلَّ مُنَافِقِ الْجَنَانِ عَالِمِ اللِّسَانِ يَقُولُ مَا تَعْرِفُونَ وَ يَفْعَلُ مَا تُنْكِرُونَ. ر.ک: سید رضی، نهج البلاغه(صبحی صالح)، ص385
168 . ریشه واژه نفاق «نفق» است که در لغت به معنای راهی در زمین است که به مکانی دیگر ختم می‌شود، لانه موش صحرایی دو سوراخ دارد یکی به نام «نافقاء» که با خاک رقیق پوشیده شده و دیگری قاصعاء (که سوراخ آمد و شد اوست) و هرگاه از جانب سوراخ قاصعاء مورد هدف دشمن قرار گیرد، پوشش نازک از خاک نافقعاء را کنار زده و فرار می‌کند.ر.ک: فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج5، ص 158؛ در اصطلاح نفاق، به معنای کفر در باطن و اظهار ایمان است؛ در زمان امتحان باطن منافقان مکشوف می‌شود و سر درونشان آشکار می‌گردد، گاهِ جهاد که پای جان در میان است زمانی است که منافقان متزلزل شده و یا حتی فرار می‌کنند: آل عمران: 167 «وَ لِيَعْلَمَ الَّذينَ نافَقُوا وَ قيلَ لَهُمْ تَعالَوْا قاتِلُوا في‏ سَبيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا قالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتالاً لاَتَّبَعْناكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإيمانِ يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ في‏ قُلُوبِهِمْ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يَكْتُمُون» ونیز ر.ک: احزاب: 12و 13: «وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذينَ في‏ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ إِلاَّ غُرُوراً (12) وَ إِذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ يا أَهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَ يَسْتَأْذِنُ فَريقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَ ما هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُريدُونَ إِلاَّ فِراراً (13)»
169 . وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا في‏ حَديثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جامِعُ الْمُنافِقينَ وَ الْكافِرينَ في‏ جَهَنَّمَ جَميعا (نساء : 140)؛ وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكينَ وَ الْمُشْرِكاتِ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظ
َنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ لَعَنَهُمْ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصيراً( فتح:6)؛ لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنافِقينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكينَ وَ الْمُشْرِكاتِ وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيم (احزاب 73)
170 . توبه:113: ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَ الَّذينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكينَ وَ لَوْ كانُوا أُولي‏ قُرْبى‏ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحابُ الْجَحيمِ.
171 . منافقان:6 : سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقينَ.
172 . إِنَّ الْمُنافِقينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَ لَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصيراً (145/ نساء)
173 . حشر:11: أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ نافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوانِهِمُ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَ لا نُطيعُ فيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَ إِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُون.
174 اما این که این سوره علاوه بر منافقان، مشرکان را نیز مورد عتاب قرار می‌دهد با تامل در روایتی از فخر رازی روشن می‌شود، وی بیان می‌دارد که این سوره زمانی نازل شد که پیامبر(ص) به سمت تبوک حرکت نمودند و عده‌ای از منافقان از جنگ و همراهی با حضرت تخلّف ورزند و با ایجاد شایعه سبب شدند مشرکان نیز نقض پیمان نمایند. ر.ک: فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج15، ص 523؛ آیه 4 سوره مبارکه توبه نیز نقض عهد و پیمان مشرکان را به تصویر می‌کشد
175 . ر.ک: ابن جوزى، ابوالفرج عبدالرحمن بن على(قرن6)، زاد المسير فى علم التفسير، تحقيق عبدالرزاق المهدي، چاپ اول، بیروت، دار الكتاب العربي، 1422ق، ج2، ص230
176 . ابن جوزی در سبب نامگذاری آن می‌گوید: لأنها بحثت عن سرائر المنافقين. ر.ک: ابن جوزی، زاد المسير فى علم التفسير، ج2،ص 230
177 . سیوطی روایتی از عمر نقل می‌نماید که دلالت بر این معنا دارد: «ان عمر رضى الله عنه قيل له سورة التوبة قال هي إلى العذاب أقرب ما أقلعت عن الناس حتى ما كادت تدع منهم أحد»: ر.ک: سیوطی، جلال الدین، الدرالمنثور فی تفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، 1404ق، ج3، ص ؛208 ؛ ابيارى، ابراهيم، الموسوعة القرآنية، بی جا، موسسه سجل العرب، 1405 ق، ج2، ص 62 در روایت مشابه در همانجا از حذیفه آمده است که: التي تسمون سورة التوبة هي سورة العذاب و الله ما تركت أحدا الا نالت منه و لا تقرون منها مما كنا نقرأ الا ربعها.
178 . لأنها فضحت المنافقين ر.ک: ابن جوزی، زاد المسير فى علم التفسير، ج2،ص 230
179 . لأنها بعثرت أخبار الناس و كشفت عن سرائره. ر.ک: ابن جوزی، همانجا
180 . لأنها أثارت مخازي المنافقين و مثالبهم. ر.ک: ابن جوزی، همانجا.
181 . لأنها حفرت عن قلوب المنافقين. ر.ک: ابن جوزی، همانجا.
182 . ابن جوزی در روایتی می گوید: قال عمر بن الخطّاب: ما فرغ من تنزيل براءة حتى ظننّا أن لن يبقى منّا أحد إلّا سينزل فيه شي‏ء ر.ک: ابن جوزی، زاد المسير فى علم التفسير، ج2، ص276؛ سیوطی، الدرالمنثور فی تفسیر المأثور، ج3، ص 208
183 . در روایتی دیگر به نقل از خلیفه دوم آمده است: كَانَ إِذَا مَاتَ رَجُلٌ مِمَّنْ يُرى أَنَّهُ مِنْهُمْ، نَظَرَ إِلَى حُذَيْفَةَ، فَإِنْ صَلَّى عَلَيْهِ وَإِلَّا تَرَكَهُ.. ر.ک: طبری، جامع البیان، ج14، ص443؛ ابن عطيه اندلسى، عبدالحق بن غالب، المحرر الوجيز فى تفسير الكتاب العزيز، تحقيق عبدالسلام عبدالشافى محمد، چاپ اول، بیروت، دارالكتب العلميه، 1422ق، ج3، ص 176؛ ابن کثیر دمشقي، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم ،تحقیق، محمد حسین شمس الدین، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1419م، ج4، ص 206
184 . دروزه، التفسیر الحدیث، ج9، ص 525
185 . توبه:64
186 . سیوطی، جلال الدین، الدرالمنثور فی تفسیر المأثور، ج3، ص 209
187 . پس از تبیین جایگاه کافران در آیات آغازین سوره مبارکه بقره، مفسران بدون اختلاف، از آیه 8 سوره به بعد آیات را ناظر به منافقان می‌دانند.رک: ر.ک: بلخی، تفسیر مقاتل، ج1، ص89؛ طبری، جامع البیان، ج1،ص 90؛ طبرسی، مجمع البیان، ج1، ص 132؛ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، با مقدمه شیخ آقا بزرگ تهرانی و تحقیق احمد قصیر عاملي، دارالإحیاء التراث العربی، [بی‌تا]ج1، ص 68؛ زمخشری، محمود، الکشاف عن حقایق غوامض التّنزیل، بیروت: دارالکتب العربی، 1407ق، ج1، ص 54؛ فیض الکاشاني، المولی محسن، الصافي في تفسیر القرآن ، مشهد، دارالمرتضی للنشر، [بی‌تا]، ج1، ص 94 ؛ در روایتی از امام باقر(ع) نیز به دلالت این آیات بر منافقان اشاره شده است.ر.ک: ابن شهر آشوب، مناقب، ج3، ص 83؛ پس از اثبات دلالت این آیات بر منافقان، آیه نهم این سوره به صفت خدعه آنها اشاره دارد. تقابل این آیه با آیه 142 سوره مبارکه نساء نیز این موضوع را تایید می‌کند. این ویژگی آنها سبب می‌شود که آنها حتی با کافران که پیمان دوستی و برادری دارند به هنگام نیازمندی کمکی نکنند(ر.ک: حشر:11).
188 . بقره: 10: في‏ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُون.
189 . وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذينَ في‏ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ إِلاَّ غُرُوراً (احزاب/12
) و نیز برای موارد مشابه نک: انفال:49؛ احزاب:60.
190 . جوادی آملی، تسنیم، ج2، ص 264
191 . محمد:20: وَ يَقُولُ الَّذينَ آمَنُوا لَوْ لا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَ ذُكِرَ فيهَا الْقِتالُ رَأَيْتَ الَّذينَ في‏ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَأَوْلى‏ لَهُمْ.
192 . جوادی آملی، تسنیم، ج2، ص 319
193 . همان، ج3، ص 258 در جایی دیگر نیز از آن رو که سیاق دلالت روشن بر آنها ندارد، این تعبیر به بیمار دلان تفسیر شده است ر.ک: همان، ج5، ص 216
194 . وَ يَقُولُ الَّذينَ آمَنُوا لَوْ لا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَ ذُكِرَ فيهَا الْقِتالُ رَأَيْتَ الَّذينَ في‏ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَأَوْلى‏ لَهُمْ.
195 . جوادی آملی، تسنیم، ج7، ص 617
196 . يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ في‏ قُلُوبِهِمْ. آل عمران:167
197 . اتَّخَذُوا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *